De Little Five van Zuid-Afrika zijn de olifantssluipkever, de neushoornkever, de buffelwever, de luipaardschildpad en de mierenleeuw. Deze vijf kleine dieren zijn vernoemd naar de beroemde Big Five, maar dan op miniatuurformaat. Ze vormen een leuke extra uitdaging voor reizigers die al bekend zijn met de grote safari-iconen en iets diepers willen ontdekken. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de Little Five.
Welke vijf dieren vormen de Little Five?
De Little Five bestaan uit vijf kleine dieren die elk de naam dragen van een van de Big Five, maar dan op een fractie van het formaat. Het gaat om de olifantssluipkever, de neushoornkever, de buffelwever, de luipaardschildpad en de mierenleeuw. Elk van deze dieren deelt een opvallend kenmerk met zijn grote naamgenoot.
- Olifantsspitsmuis (Elephant shrew) — een klein, behendig zoogdiertje met een lange, slurfachtige snuit dat razendsnel door het struikgewas schiet
- Neushoornkever (Rhinoceros beetle) — een indrukwekkende kever met een hoorn op zijn kop, net als zijn grote naamgenoot
- Buffelwever (Buffalo weaver) — een prachtige vogel die grote, opvallende, soms enorme, nesten weeft
- Luipaardschildpad (Leopard tortoise) — herkenbaar aan het gevlekte patroon op zijn schild
- Mierenleeuw (Ant lion) — het larvestadium van een vliegend insect dat trechtervormige vallen graaft in het zand om mieren te vangen
De luipaardschildpad is verreweg het makkelijkst te spotten van de vijf, terwijl de mierenleeuw zelf zelden te zien is. Wel zie je zijn kenmerkende zandtrechtertjes bijna overal in droge gebieden.
Klaar voor je droomreis door Afrika?
Onze reisspecialisten denken graag persoonlijk met je mee.
Neem contact opWaarom zijn de Little Five vernoemd naar de Big Five?
De Little Five zijn vernoemd naar de Big Five omdat elk dier de naam draagt van een van de vijf grote Afrikaanse zoogdieren: de olifant, de neushoorn, de buffel, de luipaard en de leeuw. Het concept is bedacht om bezoekers bewust te maken van de kleinere, minder opvallende fauna die net zo fascinerend is als de grote iconen.
De term “Big Five” stamt oorspronkelijk uit de jachttradities van de 19e en vroege 20e eeuw, toen deze vijf dieren golden als de gevaarlijkste en moeilijkste om te voet te bejagen. Later werd de naam overgenomen door het toerisme als aanduiding voor de vijf meest begeerde dieren om te fotograferen. De Little Five zijn een bewuste tegenhanger: een uitnodiging om langzamer te kijken en de rijkdom van het Afrikaanse ecosysteem ook op kleinere schaal te waarderen.
Het concept sluit aan bij een bredere beweging in het natuur- en safaritoerisme om bezoekers te leren kijken voorbij de grote zoogdieren. Want wie eenmaal op zoek gaat naar de Little Five, ontdekt al snel dat Zuid-Afrika een ongelooflijke biodiversiteit heeft die bij een oppervlakkige safari grotendeels onzichtbaar blijft.
Waar in Zuid-Afrika kun je de Little Five spotten?
De meeste van de Little Five zijn te vinden in de grote wildparken en natuurreservaten van Zuid-Afrika, met name in het Kruger Nationaal Park, de Pilanesberg en het Addo Elephant National Park. De luipaardschildpad en de buffelwever zijn ook buiten reservaten regelmatig te zien, zelfs langs de kant van de weg.
Per dier verschilt de beste locatie:
- Luipaardschildpad — vrijwel overal in Zuid-Afrika te vinden, van de Karoo tot de bosgebieden van KwaZulu-Natal
- Buffelwever — met name in de drogere savanneregio’s zoals het noorden van het Kruger Park en de Limpopo-provincie
- Olifantssluipkever — het meest gezien in bosrijke en struikachtige gebieden, waaronder de Fynbos-regio en de Eastern Cape
- Neushoornkever — actief in de avondschemering en nacht, zichtbaar in bosrijke gebieden met veel dood hout
- Mierenleeuw — zijn zandtrechtertjes zijn overal in droge, zandige gebieden te vinden; de larve zelf zie je zelden overdag
Voor een goede kans op alle vijf is het Kruger Nationaal Park de beste uitvalsbasis, simpelweg vanwege de omvang en de diversiteit aan habitats. Houd er wel rekening mee dat het Kruger Park en de omliggende regio’s een laag maar reëel malariarisico kennen — dit gebied mag niet worden beschouwd als malariavrij. Wie een gebied zonder malariarisico verkiest, kan terecht in andere delen van Zuid-Afrika, zoals het Addo Elephant National Park in de Eastern Cape of de Pilanesberg in Noordwest-provincie, die wel als malariavrij gelden. Kleinere privéreservaten in de buurt van het Kruger Park bieden uitstekende mogelijkheden voor het spotten van de Little Five, maar vallen ook binnen het malariarisicogebied.
Hoe moeilijk is het om alle Little Five te vinden?
Het vinden van alle Little Five is een stuk uitdagender dan het klinkt. De luipaardschildpad is relatief eenvoudig te spotten, maar de mierenleeuw als dier zelf is vrijwel nooit te zien. Wie alle vijf wil vinden, heeft tijd, geduld en een goede gids nodig die weet waar hij moet zoeken.
De moeilijkheidsgraad verschilt sterk per soort. De luipaardschildpad wandelt rustig door het veld en is overdag goed zichtbaar. De buffelwever valt op door zijn grote, rommelige nesten in doornbomen. Maar de olifantssluipkever is schichtig en snel, de neushoornkever is nachtactief, en de mierenleeuw leeft verborgen onder het zand.
Een ervaren veldgids maakt het verschil. Zij kennen de plekken waar mierenleeuwtrechters te vinden zijn, weten wanneer neushoornkevers actief zijn en herkennen de schuilplaatsen van de olifantssluipkever. Op een standaard game drive in een open jeep zie je de Little Five zelden. Wie er echt naar op zoek wil gaan, doet er goed aan een bush walk te boeken of te vragen of de gids specifiek aandacht wil besteden aan de kleinere fauna.
Wat is het verschil tussen de Little Five en de Ugly Five?
De Little Five zijn vernoemd naar de Big Five op basis van gedeelde namen; de Ugly Five zijn een humoristische categorie van dieren die van oudsher als lelijk of onaantrekkelijk worden beschouwd. De twee lijstjes overlappen niet en hebben een heel ander doel: de Little Five vragen om nauwkeurig kijken, de Ugly Five vragen om herwaardering van dieren die onterecht worden onderschat.
De Ugly Five bestaan uit de gnoe, de hyena, de maraboe-ooievaar, het wrattenvarken en de aasgier. Allemaal dieren die een belangrijke ecologische rol spelen, maar die in het verleden weinig liefde kregen van toeristen en fotografen. De gnoe wordt wel eens omschreven als “samengesteld uit overgebleven onderdelen”, de maraboe-ooievaar is kaal en houterig, en de hyena heeft een reputatie als opportunist en lafaard, die in werkelijkheid onterecht is.
Waar de Little Five een directe link hebben met de Big Five via hun namen, is de Ugly Five puur een populaire categorie die is ontstaan uit humor en een groeiend bewustzijn dat ook de minder glamoureuze dieren het waard zijn om te bekijken. In werkelijkheid is een hyena die een prooi achtervolgt of een wrattenvarken dat op zijn knieën graast net zo fascinerend als een luipaard in een boom, maar dan minder gefotografeerd.
Beide lijstjes hebben gemeen dat ze reizigers uitnodigen verder te kijken dan de voor de hand liggende hoogtepunten. En precies dat maakt een safari in Zuid-Afrika zo veelzijdig.
Hoe Out in Africa helpt bij het ontdekken van meer dan de Big Five
Een safari puur gericht op de Big Five van Zuid-Afrika is geweldig, maar wie dieper wil gaan, ontdekt een wereld die de meeste standaardreizen onzichtbaar laten. Out in Africa stelt reizen samen waarbij er ruimte is voor dat langzamere kijken: naar de Little Five, de Ugly Five, de flora, de mensen en de verhalen achter het landschap.
Wat wij daarin bieden:
- Persoonlijk advies over welke reservaten en gidsen het beste passen bij jouw interesses, ook als je specifiek op zoek bent naar kleinere fauna
- Selectie van accommodaties en gidsen die verder gaan dan de standaard game drive, inclusief bush walks en nachtsafari’s
- Reisroutes op maat voor Zuid-Afrika, afgestemd op reisduur, reisgezelschap en budget, zonder verplichte pakketten
- Uitgebreide reisinformatie vóór vertrek, zodat je weet waar je op moet letten en wat je kunt verwachten — inclusief actueel advies over malariarisico’s per regio
- Een vaste contactpersoon met veel reiservaring ter plaatse, en tijdens de reis zijn we 24/7 bereikbaar
Ben je nieuwsgierig geworden en wil je weten hoe een reis eruit zou kunnen zien die echt bij jou past? Neem vrijblijvend contact op en we denken graag met je mee.
Frequently Asked Questions
Hoe kan ik me het beste voorbereiden op het spotten van de Little Five?
De beste voorbereiding is om je vooraf te verdiepen in de uiterlijke kenmerken en het gedrag van elk van de vijf dieren, zodat je weet waar je op moet letten. Vraag bij het boeken van je safari specifiek naar gidsen met ervaring in kleinere fauna, en geef aan dat je de Little Five wilt zien. Een verrekijker en een macro-lens of een telefoon met goede zoomfunctie zijn praktische hulpmiddelen die het verschil maken bij het observeren van kleine dieren als de olifantsspitsmuis of de neushoornkever.
Wat is de beste tijd van het jaar om de Little Five te spotten in Zuid-Afrika?
Het droge seizoen (mei tot september) is over het algemeen het beste moment voor wildlife-spotting in Zuid-Afrika, omdat de vegetatie dunner is en dieren makkelijker te zien zijn. Voor nachtactieve soorten zoals de neushoornkever zijn avondsafari’s het hele jaar door effectief. De mierenleeuwtrechters zijn het makkelijkst te vinden in droge, zandige periodes, terwijl de buffelwever juist actiever is rondom het broedseizoen in de Zuid-Afrikaanse lente (september tot november).
Kan ik de Little Five ook spotten zonder een gids van Out in Africa?
Technisch gezien is het mogelijk om sommige soorten, zoals de luipaardschildpad en de buffelwever, zelfstandig te spotten tijdens een self-drive safari. Voor de moeilijkere soorten zoals de mierenleeuw, de olifantsspitsmuis en de neushoornkever is een ervaren veldgids echter vrijwel onmisbaar, omdat zij precies weten waar en wanneer ze te vinden zijn. Een bush walk met een gecertificeerde gids vergroot je kansen aanzienlijk en biedt tegelijkertijd een veel rijkere leerervaring dan een rit in een jeep. Out in Africa helpt je graag bij het vinden van de juiste gids die past bij jouw wensen.
Zijn er ook andere 'Five'-lijstjes naast de Big Five, Little Five en Ugly Five?
Ja, naast deze drie zijn er inmiddels meerdere populaire ‘Five’-categorieën ontstaan in het Afrikaanse safaricircuit. Bekende voorbeelden zijn de Shy Five (dieren die zelden te zien zijn, zoals de aardvark en de serval), de Impossible Five (uiterst zeldzame dieren uit de Kaapstreek, waaronder de rivierneushoorn en de kaapse bergzebra) en de Secret Seven, gericht op nachtelijke dieren. Al deze lijstjes hebben hetzelfde doel: reizigers uitnodigen om verder te kijken dan de voor de hand liggende hoogtepunten.
Wat moet ik doen als ik een luipaardschildpad tegenkom op de weg?
Luipaardschildpadden trekken regelmatig de weg over, wat helaas soms tot aanrijdingen leidt. Als je er een tegenkomt, rij er dan langzaam omheen als het gaat of stop en wacht tot het dier zelf oversteekt. Luipaardschildpadden kunnen zich terugtrekken in hun schild en urenlang stil blijven als ze zich bedreigd voelen. Als het echt niet anders kan, help de schildpad dan voorzichtig naar de kant van de weg waar het naartoe liep — nooit terug waar het vandaan kwam. Til hem/haar zachtjes op (horizontaal) en wees er op bedacht dat ze soms kunnen ‘plassen’ als ze worden opgetild.
Hoe herken ik een mierenleeuwtrechter en wat moet ik ermee doen?
Een mierenleeuwtrechter is een kleine, kegelvormige kuil in droog, fijn zand, meestal een paar centimeter breed en diep. Je vindt ze vaak in beschutte, droge plekken zoals onder overhangende rotsen, boomwortels of de rand van gebouwen. Als je er een vindt, kun je voorzichtig een klein stokje of grassprietje langs de wand laten glijden om de larve te zien reageren: hij gooit zandkorrels omhoog om zijn prooi te destabiliseren. Verstoor het trechtertje daarna zo min mogelijk, zodat de larve zijn val intact kan houden.
Welk type safari is het meest geschikt als ik specifiek op zoek ben naar de Little Five?
Een bush walk — een wandelsafari te voet met een gecertificeerde gids — is verreweg de meest effectieve manier om de Little Five te zoeken, omdat je langzamer beweegt en veel dichter bij de grond observeert dan vanuit een voertuig. Combineer dit bij voorkeur met een overnachting in een kleiner privéreservaat, waar gidsen meer flexibiliteit hebben om op jouw interesses in te spelen. Sommige lodges bieden ook specifieke ‘small five’-excursies of nachtsafari’s aan, wat de kans op de neushoornkever sterk vergroot. Out in Africa helpt je graag bij het samenstellen van een reis die hier volledig op is afgestemd.
